THÔNG TIN CHO BỆNH NHÂN

HOA MẮT – CHÓNG MẶT CHỨC NĂNG

(Functional Dizziness / PPPD)

1. Chóng mặt chức năng là gì?

Đây là tình trạng hoa mắt, chóng mặt kéo dài nhưng không tìm thấy tổn thương rõ ràng về tai – mắt – não – tim mạch.

🔍 Còn được gọi là:

• Rối loạn tiền đình chức năng
• Chóng mặt mạn tính chức năng (Persistent Postural-Perceptual Dizziness – PPPD)

2. Triệu chứng điển hình

• Cảm giác chao đảo, mất vững, lâng lâng, không phải xoay tròn
• Tăng khi đứng lâu, đi trong siêu thị, chỗ đông người, ánh sáng mạnh
• Tăng khi lo âu, hồi hộp, căng thẳng
• Có thể đi kèm: buồn nôn, khó thở, vã mồ hôi, tim đập nhanh
• Kéo dài nhiều tuần – tháng – năm, làm người bệnh rất lo lắng

Không có dấu hiệu tổn thương thần kinh khu trú (liệt, mất cảm giác...), điện não, MRI – CT bình thường.

3. Nguyên nhân thường gặp

Nhóm nguyên nhân	Gợi ý
Căng thẳng – stress kéo dài	Là nguyên nhân hàng đầu
Lo âu, ám ảnh bệnh lý	Sợ bị bệnh tim, não, tiền đình dù đã khám nhiều nơi
Trầm cảm nhẹ – rối loạn thần kinh thực vật	Đặc biệt ở phụ nữ, người nhạy cảm, áp lực cuộc sống
Chóng mặt sau nhiễm virus hoặc tiền sử viêm tiền đình	Bệnh qua rồi nhưng cảm giác chóng mặt vẫn kéo dài

4. Đặc điểm phân biệt với chóng mặt thực thể

Đặc điểm	Chóng mặt chức năng	Chóng mặt thực thể
Khởi phát	Âm thầm, kéo dài	Rõ ràng, đột ngột
Cảm giác	Chao đảo, lâng lâng	Quay vòng, rung chuyển mạnh
Tăng khi	Lo âu, nhìn xung quanh, đi nơi đông người	Thay đổi tư thế, chuyển động đầu
Kết quả khám	Bình thường	Có bất thường (nystagmus, test tiền đình dương tính)
Ảnh hưởng tâm lý	Lo lắng quá mức, sợ bệnh nặng	Ít lo hơn khi có chẩn đoán rõ ràng

5. Điều trị chóng mặt chức năng

✅ Điều trị không dùng thuốc là nền tảng:

• Tâm lý trị liệu, tư vấn tâm lý nhận thức (CBT)
• Tập phục hồi tiền đình – rèn luyện thăng bằng
• Thiền, thở chậm, âm nhạc thư giãn, yoga
• Thay đổi lối sống: ngủ đủ, ăn điều độ, tập thể dục nhẹ nhàng

✅ Thuốc (khi cần):

• Thuốc an thần nhẹ, giảm lo âu: Diazepam liều thấp, Hydroxyzine
• Thuốc chống trầm cảm: Sertraline, Duloxetine (nếu kéo dài, kèm rối loạn cảm xúc)
• Không lạm dụng thuốc chóng mặt – không dùng kéo dài

6. Lời khuyên cho người bệnh

• Bệnh không nguy hiểm, nhưng gây khó chịu kéo dài nếu không được hiểu đúng
• Cần kiên trì tập luyện – thư giãn – loại bỏ nỗi sợ bệnh lý
• Tránh khám – chụp phim – xét nghiệm quá mức (vì đa số bình thường)
• Gia đình nên hỗ trợ, tránh tạo áp lực thêm cho người bệnh