THÔNG TIN CHO BỆNH NHÂN

CHÓNG MẶT TƯ THẾ KỊCH PHÁT LÀNH TÍNH

(Benign Paroxysmal Positional Vertigo – BPPV)

 

1. Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV) là gì?

CHÓNG MẶT TƯ THẾ KỊCH PHÁT LÀNH TÍNH là dạng chóng mặt phổ biến nhất, gây ra bởi rối loạn trong hệ thống tiền đình ở tai trong, khi các tinh thể canxi nhỏ (otoliths) bị lạc chỗ và di chuyển trong ống bán khuyên, gây cảm giác quay cuồng dữ dội khi thay đổi tư thế đầu.

 

2. Triệu chứng điển hình

• Chóng mặt dữ dội, quay cuồng, xuất hiện khi xoay đầu, nằm xuống, ngồi dậy, cúi đầu hoặc ngửa cổ
• Cơn chóng mặt ngắn (dưới 1 phút) nhưng tái đi tái lại
• Có thể kèm buồn nôn, nôn, choáng váng
• Không có triệu chứng thần kinh (liệt, tê, nói khó...)

Người bệnh thường nói: “Cứ nằm nghiêng sang một bên là thấy quay vòng vòng”.

 

3. BPPV có nguy hiểm không?

• Không nguy hiểm đến tính mạng, không tổn thương não
• Nhưng làm giảm chất lượng sống, dễ gây té ngã, nhất là người lớn tuổi
• Có thể điều trị khỏi hoàn toàn bằng các bài tập phục hồi tiền đình

 

4. Chẩn đoán như thế nào?

• Khám chuyên khoa Thần kinh hoặc Tai Mũi Họng
• Test tư thế – nghiệm pháp Dix-Hallpike hoặc Roll Test → gây chóng mặt điển hình và ghi nhận chuyển động mắt bất thường (nystagmus)
• Không cần chụp phim nếu triệu chứng điển hình

 

5. Điều trị như thế nào?

✅ Dùng thuốc không phải là điều trị chính – mà điều trị bằng thao tác phục hồi tiền đình:

Nghiệm pháp	Mục tiêu
Epley	Đưa tinh thể rời ra khỏi ống bán khuyên sau (phổ biến nhất)
Semont – Barbecue Roll	Dành cho các ống bán khuyên khác (ngang, trước)

Các nghiệm pháp thường giúp cải thiện rõ sau 1–2 lần, một số trường hợp cần lặp lại hoặc phối hợp phục hồi chuyên sâu bằng dụng cụ tập phục hồi tiền đình.

✅ Có thể dùng thuốc hỗ trợ nếu chóng mặt nhiều:

• Thuốc chống chóng mặt: kháng histamine, Betahistine, Acetylleucine...
• Thuốc an thần, giảm buồn nôn ngắn hạn

 

6. Tập luyện và phòng ngừa tái phát

• Sau tập Epley: tránh cúi đầu, nằm ngửa đầu trong 48h đầu
• Nâng gối khi ngủ trong vài đêm đầu
• Tập bài tập phục hồi tiền đình tại nhà (Brandt-Daroff) với sự hướng dẫn của bác sĩ
• Tránh động tác xoay nhanh, nằm nghiêng đầu đột ngột
• Uống đủ nước, ngủ đủ giấc, tránh stress

 

7. Khi nào cần khám lại?

• Chóng mặt không giảm sau 2–3 lần tập
• Có mất thăng bằng, đau đầu, yếu tay chân, nói khó (cần loại trừ tai biến)
• BPPV tái đi tái lại nhiều lần mỗi năm – có thể cần điều trị sâu hơn