THÔNG TIN CHO BỆNH NHÂN
KÍCH THÍCH ĐIỆN THẦN KINH QUA DA
(Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation: TENS)
1. Kích thích thần kinh qua da (TENS) là gì?
Kích thích thần kinh qua da là một phương pháp điều trị không xâm lấn – không dùng thuốc, sử dụng xung điện nhẹ (tần số thấp – trung bình) truyền qua điện cực dán trên da để:
- Giảm đau tại chỗ hoặc vùng lân cận
- Thư giãn cơ – giảm co cứng nhẹ
- Tăng tiết endorphin nội sinh – “chất giảm đau tự nhiên của cơ thể”
2. Khi nào nên dùng kích thích thần kinh qua da (TENS)?
✅ Hữu ích trong các tình trạng:
|
Ứng dụng |
Ví dụ |
|
Đau thần kinh ngoại biên |
Đau thần kinh tọa, đau sau zona, đau thần kinh chẩm |
|
Đau cơ – xương – khớp mạn tính |
Đau thắt lưng, cổ vai gáy, khớp gối, thoát vị đĩa đệm |
|
Co cứng cơ sau đột quỵ |
Cơ co rút nhẹ, đau vùng liệt |
|
Hỗ trợ phục hồi vận động |
Kết hợp trong chương trình tập vật lý trị liệu |
Có thể kết hợp dùng TENS trước khi tập phục hồi để giảm đau – tăng hiệu quả.
3. Cơ chế hoạt động của Kích thích thần kinh qua da
- Xung điện kích thích sợi thần kinh cảm giác, ngăn tín hiệu đau truyền lên não (theo "cơ chế cổng đau")
- Tăng tiết endorphin – giúp giảm đau tự nhiên, lâu dài hơn thuốc giảm đau thông thường
- Không tác động đến cơ hoặc gây co cơ mạnh
4. Quy trình sử dụng Kích thích thần kinh qua da
- Gắn điện cực dán lên vùng da bị đau hoặc vùng chiếu theo rễ thần kinh liên quan
- Chọn chế độ (xung liên tục – ngắt quãng – thay đổi tần số)
- Điều chỉnh cường độ đến khi cảm thấy tê nhẹ hoặc rung nhẹ – không gây đau
- Mỗi buổi từ 15–30 phút, ngày 1–2 lần tùy chỉ định
5. Ưu điểm của Kích thích thần kinh qua da
✅ An toàn – không xâm lấn – không dùng thuốc
✅ Có thể sử dụng tại nhà với thiết bị nhỏ gọn
✅ Không gây nghiện – không gây tác dụng phụ toàn thân như thuốc giảm đau
✅ Phối hợp tốt với các liệu pháp khác như châm cứu, VLTL, hoạt động trị liệu
6. Khi nào không nên dùng Kích thích thần kinh qua da?
❌ Chống chỉ định tuyệt đối:
- Người có máy tạo nhịp tim, máy khử rung tự động
- Vùng da bị nhiễm trùng – tổn thương – chảy máu
- Không dán vào vùng cổ trước, tim, đầu, vùng sinh dục
❌ Thận trọng:
- Phụ nữ mang thai (trừ khi có chỉ định chuyên khoa)
- Người rối loạn cảm giác (khó nhận biết mức điện)
7. Lưu ý khi sử dụng tại nhà
- Dùng thiết bị đạt chuẩn y tế – có hướng dẫn cụ thể
- Không tăng cường độ quá mạnh gây co giật cơ
- Dán điện cực đúng vị trí, không thay đổi khi đang bật máy
- Lau sạch da sau mỗi lần dùng
- Không dùng trong lúc ngủ hoặc lái xe