CO GIẬT CHỨC NĂNG

1. Co giật chức năng là gì?

Co giật chức năng là những cơn co giật giống động kinh, nhưng không do hoạt động điện não bất thường gây ra. Đây là một thể của rối loạn thần kinh chức năng.

Bệnh không phải do giả vờ hay “làm quá”, mà là kết quả từ sự rối loạn cách não xử lý tín hiệu vận động – cảm xúc – phản ứng.

2. Triệu chứng thường gặp

• Ngã xuống, co giật toàn thân hoặc chi, có thể lắc đầu, đập tay chân
• Không phản ứng hoặc khó giao tiếp trong cơn
• Mắt nhắm, chớp mắt nhanh, khóc, rên rỉ hoặc nói mơ hồ
• Không cắn lưỡi, không tiểu tiện ra quần (khác với động kinh thật)
• Không có bất thường trên điện não đồ (EEG) khi xảy ra cơn
• Cơn thường kéo dài >2 phút, khởi phát trong hoàn cảnh stress, xúc động mạnh, căng thẳng.

3. Co giật chức năng KHÁC ĐỘNG KINH như thế nào?

Tiêu chí	Co giật chức năng	Động kinh thật
Nguyên nhân	Rối loạn xử lý thần kinh chức năng	Hoạt động điện não bất thường
Điện não đồ (EEG)	Bình thường trong cơn	Có sóng động kinh rõ ràng
Khởi phát	Gắn với cảm xúc, stress	Thường không liên quan cảm xúc
Thời gian cơn	Dài hơn (>2 phút), biến đổi	Ngắn (thường <1–2 phút), khuôn mẫu
Biểu hiện	Mắt nhắm, giật không đối xứng, giọng than vãn	Mắt mở, co cứng hoặc giật đều, không phản ứng
Hồi phục sau cơn	Có thể khóc, nói được	Lơ mơ, ngủ gà, không nhớ cơn

4. Nguyên nhân và yếu tố liên quan

• Sang chấn tâm lý (tai nạn, bạo lực, áp lực học tập/công việc…)
• Lo âu, trầm cảm tiềm ẩn
• Rối loạn stress sau sang chấn (PTSD)
• Tự vệ vô thức khi căng thẳng quá mức
• Có thể đi kèm rối loạn thần kinh chức năng khác (run, yếu, nói khó...)

5. Chẩn đoán

• Khám lâm sàng thần kinh và đánh giá hành vi – cảm xúc
• Ghi điện não đồ video là tiêu chuẩn vàng
• Loại trừ động kinh thật và các nguyên nhân thần kinh khác

6. Điều trị

Không dùng thuốc chống động kinh nếu không có động kinh thật!

Điều trị hiệu quả gồm:

• Giải thích chẩn đoán rõ ràng – nhân văn – không đổ lỗi
• Liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT): giúp người bệnh hiểu, quản lý stress, điều chỉnh phản ứng cơ thể
• Tâm lý trị liệu cá nhân, nhóm hoặc gia đình
• Kỹ thuật thư giãn, thiền, âm nhạc trị liệu, phục hồi chức năng
• Có thể dùng thuốc hỗ trợ lo âu/trầm cảm nếu có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa

7. Tiên lượng và chăm sóc

• Hoàn toàn có thể hồi phục nếu được điều trị đúng và sớm
• Cần theo dõi sát – hỗ trợ tâm lý lâu dài – phục hồi chức năng vận động nếu ảnh hưởng sinh hoạt
• Gia đình – xã hội cần thấu hiểu, không trách móc – không bỏ mặc.